ผู้แต่ง Don Tapscott แปลและเรียบเรียงโดย นายพรศักดิ์ อุรัจฉัทชัยรัตน์
หนังสือ The Digital Economy ได้พิมพ์ออกมาจำหน่ายตั้งแต่ปี ค.ศ.1995 และเขียนเพิ่มเติมเป็นฉบับ Anniversary ในปี ค.ศ.2015 ซึ่งเป็นฉบับนี้ ซึ่งผู้แต่งมีวิสัยทัศน์ในการนำเสนอแนวความคิดเกี่ยวกับเศรษฐกิจดิจิทัล และยังได้คาดการรูปแบบเศรษฐกิจและสังคมที่จะเกิดขึ้นในอนาคต ซึ่งต่อมาในปัจจุบันได้ผ่านไปแล้ว 20 ปี ก็เป็นที่ประจักษ์แล้วว่า คำทำนายในหนังสือเล่มนี้ ส่วนใหญ่ได้เกิดขึ้นจริงตามที่ผู้เขียนได้คาดการณ์ไว้ทั้งสิ้น
เศรษฐกิจยุคใหม่ที่เรื่องรอง
เศรษฐกิจยุคใหม่ คือ ทุกสิ่งทุกอย่างที่เกี่ยวกับการแข่งขันเพื่ออนาคต ไม่ว่าจะเป็นความสามารถในการผลิต หรือเป็นความสามารถในการปรับเปลี่ยนธุรกิจให้อยู่ใยนรูปแบบที่เกินจินตนาการก็ตามที ผู้เขียนบอกว่าการทำความเข้าใจแก่นแท้ทั้ง 12 ปัจจัยดังต่อไปนี้ จะทำให้เรารู้ซึ้งถึงความแตกต่างระหว่างเศรษฐกิจยุคใหม่กับยุคเก่า ซึ่งจะทำให้เราพร้อมรับมือและสร้างการเปลี่ยนรูปองค์กรของคุณได้สำเร็จ
12 ปัจจัยแห่งเศรษฐกิจยุคใหม่
ปัจจัยที่ 1 : องค์ความรู้
“เศรษฐกิจยุคใหม่ คือ เศรษฐกิจแห่งองค์ความรู้”
สินค้าและบริการจะเติบโตอย่างมีนัยสำคัญด้วยแนวคิดความรู้และเทคโนโลยี ที่แฝงอยู่ในตัวของพวกมันเอง เรากำลังอยู่ในยุคสมัยที่ “สินค้าฉลาด” เริ่มเข้ามาปฏิวัติสังคมในทุกแง่ทุกมุม
• เสื้อผ้าสมาร์ท
• สมาร์ทการ์ด
• สมาร์ทเฮาส์
• สมาร์ทโรด
• สมาร์ทคาร์
• สมาร์ทไทร์
• สมาร์ททีวี
• สมาร์ทโฟน
ในยุคที่เศรษฐกิจตั้งอยู่บนมันสมองมากกว่าความทันสมัยนั้น มันจึงต้องเปลี่ยนการทำงานทุกอย่างไปสู่องค์ความรู้ ทรัพย์สินที่มีสติปัญญาจึงเป็นกุญแจแห่งความสำเร็จขององค์กรในยุคนี้ นั่นก็คือ พนักงานผู้มีความรู้ ซึ่งเป็นทรัพยากรที่มีความหมายมากที่สุดสำหรับโลกปัจจุบัน
ปัจจัยที่ 2 : เปลี่ยนเป็นดิจิทัล
“เศรษฐกิจยุคใหม่ คือ เศรษฐกิจดิจิทัล”
ยุคเศรษฐกิจดิจิทัล ทุกอย่างอยู่ในรูปดิจิทัลหมด แล้วส่งผ่านเคลือข่ายได้ง่ายมาก ข้อมูลจำนวนมหาศาลถูกบีบอัดแล้วส่งผ่านซึ่งกันและกันด้วยความเร็วเท่ากับแสง แถมคุณภาพงานที่ออกมาก็มีมากกว่าสมัยโบราณ
ปัจจัยที่ 3 : ความเสมือนจริง
“เมื่อข้อมูลถูกเปลี่ยนรูปไปเป็นดิจิทัล สิ่งที่เคยจับต้องได้ก็จะกลายเป็นสิ่งเสมือนจริง มันจะเปลี่ยนกระบวนการเผาผลาญทางเศรษฐกิจ รูปแบบของสถาบันต่างๆ และความสัมพันธ์ รวมถึงธรรมชาติการทำกิจกรรมต่างๆด้วย”
ในเศรษฐกิจยุคใหม่นี้ มีคำบางคำที่พวกเราควรทำความรู้จักเอาไว้ก่อน เช่น
Virtual alien คือพนักงานที่ทำงานให้เราแต่นั่งทำงานจริงๆ อยู่อีกประเทศหนึ่ง เช่นประเทศอินเดีย
ปัจจัยที่ 4 : ขับเคลื่อนด้วยหน่วยย่อย
“เศรษฐกิจยุคใหม่เป็นเศรษฐกิจที่เกิดจากหน่วยย่อยเล็กๆ เข้ามารวมกังองค์กรขนาดใหญ่เทอะทะในแบบเดิมที่กำลังถูกปฏิเสธ แล้วแทนที่ด้วยกลุ่มของหน่วยย่อยเล็กๆที่มีอิสระ เข้ามาทำกิจกรรมทางเศรษฐกิจตามที่ตนเองถนัด องค์กรไม่จำเป็นต้องล้มหายตายจาก เพียงแต่ต้องเปลี่ยนรูปตนเองจาก “ความใหญ่” ไปสู่ สิ่งย่อย”
เมื่อนำมาประยุกต์ใช้กับความสัมพันธ์ภายในองค์กร เราจึงพบวิธีการสื่อสารมากมาย ยกตัวอย่างเช่น สื่อขนาดใหญ่เพื่อคนหมู่มากกลายสภาพเป็น กลุ่มผู้อ่านและผู้ฟังที่พูดคุยโต้ตอบกันเองด้วยล้านแปดวิธี พวกเขาไม่รอตารางออกอากาศ แต่พวกเขาจะเลือกมันเอง สินค้าจึงถูกผลิตขึ้นมาจากแต่ละหน่วยย่อย แบ่งการทำงานออกเป็นส่วนๆ ผ่านระบบการติดต่อสื่อสารที่เป็นมาตรฐานกลาง ซึ่งซอฟแวร์คอมพิวเตอร์ขององค์กรต้องออกแบบมาเพื่อให้ทำงานเป็นส่วนกับผู้อื่นๆ แบบนั้นให้ได้ และนักการตลาดต้องเปลี่ยนการทำตลาดเพื่อคนหมู่มากให้กลายเป็นหน่วยย่อยที่แตกต่างจากกัน ซึ่งต้องได้รับข้อมูลที่แตกต่างกันด้วย
ปัจจัยที่ 5 : เครือข่ายบูรณาการ
“เศรษฐกิจยุคใหม่เป็นเศรษฐกิจแห่งเครือข่ายที่นำเอาแต่ละหน่วยย่อยมารวมกันเป็นกลุ่มก้อน”
ดังนั้นเทคโนโลยียุคใหม่จึงเปิดทางสะดวกให้องค์กรขนาดเล็กได้เปรียบองค์กรขนาดใหญ่ ด้วยการเข้าถึงทรัพยากรที่ไม่ด้วยกว่า แถมยังมีข้อจำกัดในเรื่องกฎเกณฑ์ที่น้อยกว่า โครงสร้างองค์กรที่เรียบง่ายมากกว่า จึงมีความสามารถในการปรับเปลี่ยนได้ดีกว่า “องค์กรที่ทำงานอยู่บนโลกอินเตอร์เน็ต” จึงมีความหมายมากกว่าคำว่า “องค์กรเสมือน” มากมายนัก เพราะมันเข้าถึงลูกค้าที่อยู่ภายนอกได้ด้วย รวมทั้งปรับเงื่อนไขการสร้างความสัมพันธ์กับผู้อื่นได้อย่างสม่ำเสมอ และเพิ่มผู้ให้บริการจากภายนอกใหม่ๆได้ตลอดเวลา
ปัจจัยที่ 6 : ไร้คนกลาง
“คนกลางที่ทำงานอยู่ระหว่างผู้ผลิตและผู้บริโภคจะหายไป ถ้าพวกเขาไม่เพิ่มคุณค่าให้ตนเอง”
ถึงเวลาแล้วที่คุณต้องวิตกกังวล หากคุณอยู่ในธุรกิจเป็นสื่อกลางหรือเป็นพ่อค้าคนกลาง ทุกธุรกิจที่เป็นตัวแทนนายหน้า เป็นผู้ทำรายการแทนให้เป็นผู้ทำรายการแทนให้ ในยุคก่อนดิจิทัลมาถึงต้องปรับเปลี่ยนตนเองใหม่ นักดนตรีไม่ต้องการผู้รับจ้างบันทึกเสียงแล้ว อีกทั้งไม่ต้องการร้านจัดจำหน่าย ไม่ต้องการสื่อพิมพ์โฆษณา ผู้ผลิตอาหารไม่ต้องการตัวแทนขายส่ง ไม่ต้องการห้างสรรพสินค้า เพราะผู้บริโภคสั่งสินค้าให้มาส่งถึงบ้านได้ด้วยตนเอง
ปัจจัยที่ 7 : หลอมรวมเป็นหนึ่ง
ปัจจัยที่ 8 : นวัตกรรม
ปัจจัยที่ 9 : ผู้บริโภคร่วมผลิต
ปัจจัยที่ 10 : ทันการณ์
ปัจจัยที่ 11 : โลกาภิวัฒน์
ปัจจัยที่ 12 : ความไม่ลงรอย